Dolar 31,3039
Euro 33,8188
Altın 2.034,57
BİST 9.179,48
Adana Adıyaman Afyon Ağrı Aksaray Amasya Ankara Antalya Ardahan Artvin Aydın Balıkesir Bartın Batman Bayburt Bilecik Bingöl Bitlis Bolu Burdur Bursa Çanakkale Çankırı Çorum Denizli Diyarbakır Düzce Edirne Elazığ Erzincan Erzurum Eskişehir Gaziantep Giresun Gümüşhane Hakkari Hatay Iğdır Isparta İstanbul İzmir K.Maraş Karabük Karaman Kars Kastamonu Kayseri Kırıkkale Kırklareli Kırşehir Kilis Kocaeli Konya Kütahya Malatya Manisa Mardin Mersin Muğla Muş Nevşehir Niğde Ordu Osmaniye Rize Sakarya Samsun Siirt Sinop Sivas Şanlıurfa Şırnak Tekirdağ Tokat Trabzon Tunceli Uşak Van Yalova Yozgat Zonguldak
İstanbul 16 °C
Az Bulutlu

Maksim Gorki

Maksim Gorki
Tanıtım Yazısı

Maksim Gorki

Aleksey Maksimoviç Peşkov, edebiyat dünyasına Maksim Gorki ismiyle adını kazımış Sovyet Rus yazarlarından biridir. 28 Mart 1868’de doğan ve 18 Haziran 1936’da vefat eden bu bilge yazar, politik eylemcilik ve sosyalist gerçekçi yazım alanında önemli bir rol oynamıştır.

Maksim Gorki’nin edebi kariyeri, dikkat çekici bir şekilde yazarın çocukluğunda başlamıştır. Zorlu ve sıkıntılı bir çocukluk dönemi geçiren Gorki, sınıf farklarını, yoksulluğu ve acımasızlığı yakından deneyimlemiştir. Bu zorluklar, onun gelecekteki yazılarını etkilemiş ve toplumsal adaletsizliğe karşı vibrasyonlu bir sesin doğmasına sebep olmuştur.

Maksim Gorki, edebiyat dünyasına kendine has bir tarzla girmiştir. Sade ve gerçekçi anlatımıyla bilinen yazar, insan doğasının derinliklerine inmeyi ve sosyal meseleleri cesurca ele almıştır. Eserlerinde, toplumsal haksızlıklara ve zulme karşı çıkışın yanı sıra bireysel özgürlüğün önemine vurgu yapmıştır. Kendi yaşadığı deneyimlerin etkilerini barındıran eserleri, etkileyici bir şekilde okuyucuların kalbine dokunmuştur.

Maksim Gorki’nin politik eylemcilik alanındaki tutkusu, yazılarına da yansımıştır. Devrimci fikirleri ve sosyal adalet mücadelesi, onun eserlerinde belirgin bir şekilde görülebilir. Rusya’nın dönemsel sosyal ve politik değişimlerini yakından takip eden Gorki, toplumsal dönüşümleri sorgulayıcı bir yaklaşımla ele almıştır.

Yazarın en önemli eserleri arasında “Aşiret”, “Ana” ve “Otomobili” gibi kitapları bulunmaktadır. Bu eserlerinde Maksim Gorki, insanların içsel mücadelelerini ve toplumsal hayattaki yerlerini yalın bir dille aktarmıştır. Okuyucular, Gorki’nin eserleri aracılığıyla insanlık durumuna dair derin bir anlayış kazanırken, aynı zamanda toplumda var olan adaletsizliklerin farkında olma konusunda da aydınlanır.

Maksim Gorki’nin yazdıkları, sadece edebiyat dünyasında değil, aynı zamanda sosyal ve politik değişimlerin şekillendiği bir dönemde, ilham verici bir etki yaratmıştır. Onun eserlerindeki cesaret ve içtenlik, hala günümüzde okuyucuların kalplerinde yankılanmaktadır.

Sonuç olarak, Maksim Gorki, Sovyet Rus edebiyatının öncü isimlerinden biri olarak, politik eylemcilik ve sosyalist gerçekçi yazım alanında derin bir etki bırakmıştır. Yazdıkları, insanların zorluklar içinde bile direnişlerini ve özgürlük arayışını yücelten bir anlayışa sahiptir. Maksim Gorki’nin mirası, edebiyatseverlere ve toplumun değişimine ilham olan bir kılavuz niteliği taşımaktadır.

Maksim Gorki’nin Hayatı

Rus yazar Maksim Gorki, hayatının zorluklarıyla dolu bir geçmişe sahip olan biridir. Nakliyecilik yapan babasını henüz 5 yaşındayken kaybeden Gorki, annesinin yeniden evlenmesi üzerine doğduğu yere, Nijni Novgorod’a geri dönmek zorunda kalmıştır. Ancak kısa süre sonra 11 yaşında tamamen öksüz kalan Gorki, anneannesi ve büyük babası tarafından yetiştirilmek üzere yeniden Nijni Novgorod’a gönderilir.

Gorki’nin büyüdüğü anneannesi, masallarıyla ve öyküleriyle onun üzerinde büyük bir etkiye sahiptir. Bu sayede küçük yaşta edindiği hayal gücü ve merak duygusu, onun ileride büyük eserler yaratabilen bir yazar olmasını sağlayacaktır. Ancak eğitim hayatı pek de kolay geçmemiştir. Yalnızca birkaç ay okula gidebilmiş olan Gorki, 8 yaşında çalışmaya başlamış ve Rus işçi sınıfının yaşamını yakından tanıma fırsatı bulmuştur.

Bir gemide bulaşıkçılık yaparken okuma merakı sarar ve bu merak onun kendini sürekli olarak geliştirmesine ve düşüncelerini yazıya dökmesine yol açar. İlk gençlik yıllarını Kazan’da geçiren Gorki, Aralık 1887’de intihar girişiminde bulunur. Ancak bu deneyimi onu daha da güçlendirir ve hayata olan inancını daha da sağlamlaştırır.

Sonraki 5 yıl boyunca değişik işlerde çalışan Gorki, daha sonra yazılarında kullanacağı pek çok izlenimi edindiği büyük bir Rusya turuna çıkar. Bu seyahatleri, onun edebiyat dünyasında fark yaratmasını sağlar ve eserlerinde yer alan güçlü betimlemeleriyle ne kadar keskin bir gözlemci olduğunu gösterir.

Maksim Gorki, zorluklarla dolu bir gençlik geçirmesine rağmen hayatı boyunca mücadeleden vazgeçmez. Yazdığı eserlerde sıradan insanların hikayelerini anlatarak toplumun sorunlarına dikkat çeker ve değişime öncülük eder. Onun hikayesi, azim ve sivrilen bir zekanın gücünü gözler önüne serer.

Maksim Gorki’nin yaşamı, sıradan bir hayatın sıra dışı bir hikayeye dönüşmesinin en güzel örneklerinden biridir. Eserleriyle dünya edebiyatına iz bırakan bu büyük yazar, yaşamına dair deneyimlerini ve gözlemlerini kaleme alarak, okurları derinden etkilemeyi başarmıştır.

Maksim Gorki’nin Kariyeri

1892 yılında Tiflis’te Kafkasya Gazetesi’nde çalışmaya başlayan Gorki, kendisiyle dolu olan bir hayatı nedeniyle acı anlamına gelen Gorki takma adını kullanmaya başladı. Rus dilinde yetiştiği için takma adıyla tanındı. Ünü hızla yayıldı ve 1895’te Sankt-Peterburg’da yayınlanan bir dergide yer alan “Çelkaş” adlı öyküsüyle dikkatleri üzerine çekti. Ardından “Yirmi Altı Erkek ve Bir Kız” adlı öyküsü de yayınlandı.

Ancak Gorki’nin başarıyı getiren bu öykülerinin yanı sıra, bazı roman ve öykülerinin aynı başarıyı tekrarlayamadığı da bir gerçektir. İlk kitabı olan “Hikâye Denemeleri”, 1898 yılında yayınlandığında büyük beğeni topladı ve yazarlık kariyerinin başlangıcı olarak kabul edildi. İlk romanı “Foma” ise 1899 yılında basıldı. Ancak olay örgülendirmesi konusunda sorunlar yaşaması ve yaşamın anlamı üzerine uzun felsefi tartışmalara girmesi, romanlarının başarısını olumsuz etkiledi.

1906 yılında yazdığı ve Rus Devrimi’ne adadığı “Ana”, Gorki’nin en başarılı romanı olarak kabul edilir. Bu dönemde Gorki, Çar rejimine açıkça karşı çıkarak birçok kez tutuklandı ve Çarlık tarafından kontrol ve baskılara maruz kaldı. 1901 yılında, “Fırtına Habercisi”nin Türküsü isimli kısa şiiri nedeniyle tutuklandı ancak kısa sürede serbest bırakıldı ve Kırım’a gitti.

Gorki, devrimci fikirlere sahip birçok kişiyle tanıştı ve 1902 yılında Lenin ile yakın bir arkadaşlık kurdu. Aynı yıl Rusya Edebiyat Akademisi’ne seçilmesine rağmen Çar II. Nikolas tarafından engellendi. Bu durum, Anton Çehov ve Vladimir Korolenko gibi isimlerin protestolarına neden oldu ve bu yazarlar Akademiden ayrıldılar.

1905 Rus Devrimi sırasında yaşanan başarısızlık sürecinde Gorki, Peter ve Paul Kalesi’nde kısa bir süre daha hapis kaldı. Bu dönemde ise “Güneşin Çocukları” adlı oyununu yazdı.

Gorki’nin edebi kariyeri ve politik duruşu, onu Rusya’nın önemli yazarlarından biri haline getirdi. Ancak yaşadığı zorluklar ve baskılar, yazdığı eserlerin içeriğini şekillendiren etkenler oldu. Gorki’nin hayatı ve eserleri, hem edebi dünyada hem de siyasi çevrelerde büyük bir etkiye sahiptir.

Ekim Devrimi Dönemleri

Gorki 1905’te Rusya Sosyal Demokrat İşçi Partisi’ne resmi olarak üye olur ve Bolşeviklerle beraber hareket eder. Rus yazar Maksim Gorki, tarihin akışını etkileyen olaylarda rol oynamış bir kişilik olarak dikkat çeker. 1905 Devrimi’nde önemli bir rol oynayan Gorki, ayaklanmaya katılan işçilere destek sağlamış ve ayaklanmada kullanılacak malzeme ve erzağı temin etmiştir.

Gorki, 1906’da ABD’ye seyahat ederek farklı coğrafyalarda deneyim kazanmış, ancak sonrasında Rusya’ya geri dönüp İtalya’da Capri Adası’nda yaşamaya başlamıştır. Rusya’nın I. Dünya Savaşı’na girmesine karşı çıkan Gorki, 1913 yılında Petrograd’da Letopis adında bir dergi kurar. Bu dergi, edebiyat, bilim ve politika alanlarında önemli bir kaynak haline gelir.

I. Dünya Savaşı sırasında Petrograd’daki dairesi adeta bir Bolşevik ofisi gibi çalışmaya başlayan Gorki, Bolşevik lider Lenin’in Bolşevik Devrimi fikrini erken bulan Lev Kamenev ve Grigori Zinovyev’in eleştirel yazılarını Novaya Şisn gazetesinde basar. Bu yazılar, Bolşevik Parti Üyeleri arasında bir tartışmaya yol açar ve Lenin’in dikkatini çeker. Lenin, Kamenev ve Zinovyev’in bu yazılarını eleştirerek Bolşeviklere gönderdiği mektuplarında bu iki ismi hedef almıştır.

Gorki ise Bolşeviklerin iktidara el koymasını eleştiren yazılarını Novaya Şisn gazetesinde yayımlar. Bu durum, Lenin ile Gorki arasında dostluklarını zedelememek adına uzun mektup alışverişlerine yol açar.

Maksim Gorki, Rusya’da yaşanan tarihi olaylardaki aktif rolü, edebiyat ve politika alanındaki çalışmalarıyla adını tarihe yazdırmış bir isimdir. Hayatı boyunca cesur ve eleştirel bir duruş sergilemiş olan Gorki, zamanında yaşadığı olaylarla ilgili düşüncelerini kaleme almış ve halkın sesi olmuştur. Büyük edebi eserleriyle de tanınan Gorki, Rusya’nın politik ve entelektüel dünyasında derin izler bırakmıştır.

Maksim Gorki’nin Ölümü

Sovyetler Birliği’nin Stalin dönemindeki baskıcı rejimi, pek çok aydını susturmuş ve gözaltına almıştır. Bu rejimin en önemli eleştirmenlerinden biri olan Maksim Gorki de, özgürlüklerinden mahrum bırakılarak Moskova’daki evinde bir tür hapis hayatı yaşamıştır. Özellikle 1934 yılındaki Sergei Kirov suikastının ardından Stalinist baskılar daha da artmıştır.

Gorki’nin son eserlerinde, devrim öncesi döneme dair yoğun bir ilgi görülmektedir. Ancak bu dönemde, ailesi üzerinden de büyük bir acı yaşamıştır. Maksim Peşkov adındaki 37 yaşındaki oğlu, Mayıs 1934’te beklenmedik bir şekilde hayatını kaybetmiştir. Gorki’nin de bu trajik olayın ardından, 1936 yılı Haziran ayında hayata gözlerini yumduğu bilinmektedir. Ancak bu ölümlerin detayları ve şüpheleri hâlâ tartışma konusudur.

Maksim Gorki ve oğlu Maksim Peşkov’un zehirlendiği iddiaları döneminde ortaya atılmıştır. Ancak bu iddialar hiçbir zaman kesin olarak kanıtlanamamıştır. Şüphelerin ortada dolaşması, Gorki’nin ölümünün şüpheli bir durum olduğunu düşündürmektedir.

Görkemli bir cenaze töreniyle defnedilen Gorki’nin tabutunu taşıyan Stalin ve Molotov gibi önemli isimlerin de aralarında olduğu bir grup insan olmuştur. Bu durum, Gorki’nin devrimci geçmişinden ve toplumda etkili pozisyonundan kaynaklı olabilir. Ancak bu durum, ölümün gerçek sebebinin ne olduğunu belirtmez.

1938’de yapılan Moskova Duruşmaları sırasında, Nikolay Buharin tarafından Maksim Gorki’nin NKVD ajanları tarafından öldürüldüğü itiraf edilmiştir. Ancak bu itirafın gerçekliği konusu hâlâ kuşkulu ve tartışmalıdır.

Maksim Gorki’nin ölümüyle ilgili şüpheler ve itiraflar, onun hayatı boyunca sahip olduğu etkileyici kişiliğin ardında gizemli bir nokta olarak kalmıştır. Unutulmaz eserleri ve devrimci ruhuyla edebiyat tarihine kazınan Gorki, ölümüyle de bir sır perdesiyle çevrilmiştir.

Gorki’nin hayatı ve ölümü, çeşitli tartışma konularını beraberinde getirmektedir. Ancak kesin olan tek bir şey vardır ki o da, Gorki’nin edebiyata ve insanlık mücadelesine bıraktığı kalıcı etkidir. Onun eserleri ve idealleri, bu tartışmalardan bağımsız olarak sonsuza dek yaşayacak ve genç kuşaklara ilham kaynağı olmaya devam edecektir.

Eserleri

Roman

  • Foma (1899, 1983)
  • Makar Çudra (1892)
  • Ana (1906, 1979)
  • Halk Düşmanı (1907, Türkçeye “Yararsız Bir Adam” adıyla (1979)
  • Matvey Kojemyakin (1910, 1984)
  • Klim Samgin’in Hayatı (1936, 1975)
  • Artamonovlar (1977)
  • Küçük Burjuvalar (1901, 1967)
  • Arkadaş
  • Fırtınanın Habercisi
  • Çocukluğum
  • Üçler (1900)
  • Soytarı
  • Ekmek İşçileri
  • İki Kafadar ve Filer
  • Düşkünler
  • Ekmeğimi Kazanırken
  • Benim Üniversitelerim
  • İnsanlarımız
  • Danko’nun Yüreği
  • Muhbir

Öykü

  • Yirmi Altı Erkek ve Bir Kız (1939)
  • İtalya Hikayeleri (1911, 1970)
  • Yol Arkadaşım
  • Bozkırda

Oyun

  • Ayaktakımı Arasında (1941, 1967)
  • Sonuncular
  • Yazlıkçılar (Yaz Misafirleri)
  • Vassa Jeloznova
  • Güneşin Çocukları
  • Barbarlar
  • Küçük Burjuvalar
  • Yegor Buliçov ve Digerleri

Anı/otobiyografi

  • Benim Üniversitelerim (1941, 1986)
  • Çocukluğum (1947, 1976)
  • Ekmeğimi Kazanırken (1949, 1986)
  • Tolstoy’dan Anılar (1919, 1967)
  • Güncemden Yapraklar (1924, 1984)
  • Lenin (1924-1936) “Türkçeye Gorki Lenin’i Anlatıyor” adıyla (1980)

 

 

Abdullah Polat