Dolar 32,8124
Euro 35,6686
Altın 2.540,10
BİST 11.089,53
Adana Adıyaman Afyon Ağrı Aksaray Amasya Ankara Antalya Ardahan Artvin Aydın Balıkesir Bartın Batman Bayburt Bilecik Bingöl Bitlis Bolu Burdur Bursa Çanakkale Çankırı Çorum Denizli Diyarbakır Düzce Edirne Elazığ Erzincan Erzurum Eskişehir Gaziantep Giresun Gümüşhane Hakkari Hatay Iğdır Isparta İstanbul İzmir K.Maraş Karabük Karaman Kars Kastamonu Kayseri Kırıkkale Kırklareli Kırşehir Kilis Kocaeli Konya Kütahya Malatya Manisa Mardin Mersin Muğla Muş Nevşehir Niğde Ordu Osmaniye Rize Sakarya Samsun Siirt Sinop Sivas Şanlıurfa Şırnak Tekirdağ Tokat Trabzon Tunceli Uşak Van Yalova Yozgat Zonguldak
İstanbul 31 °C
Parçalı Bulutlu

Göz Tembelliği Nedir?

14.11.2023
A+
A-
Göz Tembelliği Nedir?
Tanıtım Yazısı

Göz tembelliği, tıp dilinde ‘ambliyopi’ olarak adlandırılan ve çocuklar arasında görme problemleri içinde en yaygın olanlarından biridir. Göz tembelliği genellikle tek gözde gelişir ve çoğunlukla çocukluk döneminde fark edilir. Bu durum, tembel gözün normalden daha düşük bir çözünürlük (detay algılama yeteneği) olmasına neden olur.

Göz tembelliği, tek veya her iki gözde görme nöral yollarının düzgün gelişmeyişi sonucu ortaya çıkar. Normal görmek için her iki gözün de doğru bir şekilde odaklanması ve beyne doğru sinyal göndermesi gerekir. Fakat göz tembelliğinde, bir göz çift görme, göz kayması ve görme bozukluğu nedeniyle yeterli görüntü sinyali gönderemez veya gönderdiği sinyal diğer göze oranla zayıftır. Bu durumda, beyin daha iyi görüntü sağlayan gözün sinyallerini önceler ve diğer gözün gelişimini ihmal eder. Buna göz tembelliği denir.

Göz Tembelliği Neden Olur?

Göz tembelliği, tıbbi adıyla ambliyopi, genellikle çocukluk döneminde, şu durumlar sonucunda görünür:

1. Şaşılık: Çocuklarda en yaygın göz tembelliği nedenlerinden biridir. Bir göz düz bakarken, diğer gözün sağa, sola, yukarı veya aşağıya kayması durumunda oluşur. Çocuk genellikle daha iyi gören gözü kullanmayı tercih eder ve diğer gözün körelmesine, yani göz tembelliği gelişmesine neden olur.

2. Anizometropi: Her iki gözün numarasının birbirinden farklı olması durumunda oluşabilir. Yani bir gözde miyop (uzağı görememe), diğer gözde hipermetrop (yakını görememe) veya astigmat olması durumunda görülebilir.

3. Katarakt: Gözün içinde bulunan ve görmemiz için gerekli olan lensin bulanıklaşması durumunda, göze gelen ışınlar normal şekilde odaklanamaz ve bu da göz tembelliğine yol açabilir.

4. Ptosis: Göz kapağının düşüklüğü olarak da bilinen ptosis, gözün tamamen kapatılmasına ve görme yetisinin engellenmesine neden olabilir. Bu durum, etkilenen gözde göz tembelliğine yol açabilir.

Bu durumlarda, beyin, daha az net gören gözü kullanmayı bırakır ve daha iyi gören gözün sinir bağlantılarını güçlendirir. Bu nedenle, göz tembelliği olan göz giderek daha az kullanılır hale gelir. Göz tembelliği genellikle çocukları etkileyen bir durumdur ve erken teşhis ve tedavi ile genellikle başarılı bir şekilde düzeltilebilir.

Göz Tembelliği Belirtileri Nelerdir?

Göz tembelliği (ambliyopi) genellikle çocuklarda gözlenen bir durumdur ve belirtileri her zaman fark edilebilir değildir. Ancak aşağıdaki belirtiler, bir çocuğun göz tembelliği olabileceğine işaret edebilir:

1. Şaşılık: Göz tembelliği olan çocuklarda sıkça gözlenir. Bir göz düz bakarken diğer göz sağa, sola, yukarı veya aşağıya kayabilir.

2. Derinlik algısının azalması: Göz tembelliği olan çocuklar genellikle derinlik algısında zayıflık yaşarlar. Bu nedenle, farklı uzaklıklardaki nesnelerin yerini belirlemekte zorluk çekebilirler.

3. Kötü göz koordinasyonu: Göz tembelliği olan çocuklar genellikle iki gözlerini aynı anda koordine edemezler.

4. Bir gözü kapama veya sıkmak: Göz tembelliği olan çocuklar genellikle bir gözlerini kısarak veya kapatarak bakarlar. Bu, daha iyi gören gözü kullanmak için yapılan bir eylemdir.

5. Başını eğerek veya döndürerek bakma: Bazı çocuklar belirli bir açıdan daha iyi görebilirler ve bu yüzden başlarını eğerek veya döndürerek bakabilirler.

Göz tembelliğinin en iyi çözüm yolu erken teşhis ve tedavidir, bu nedenle bu belirtilerden herhangi birini gösteren bir çocuk bir göz doktoruna götürülmelidir.

Göz Tembelliği Risk Faktörleri Nelerdir?

Göz tembelliği geliştirme riskini artıran çeşitli faktörler bulunmaktadır. İşte bazıları:

1. Erken doğum: Preterm doğan bebekler, tam süreli doğanlara göre genellikle daha fazla göz sorununa yatkındır ve göz tembelliği riski de daha yüksektir.

2. Aile öyküsü: Ebeveynlerde veya kardeşlerde göz tembelliği veya diğer göz rahatsızlıklarının öyküsü olan çocukların, göz tembelliği geliştirme riski daha yüksektir.

3. Şaşılık: Çocuklarda şaşılık olduğunda, çocuğun bir gözü diğerine göre daha fazla kullanılır ve bu durum göz tembelliğine neden olabilir.

4. Anizometropi: Bu rahatsızlık, iki göz arasında önemli bir reçete farkı olduğunda görülür. Bu durumda, beynin bir gözün görüntülerini diğerine tercih etmesi ve diğer gözün kullanılmaması sonucunda göz tembelliği gelişebilir.

5. Gözde bir engel: Göz kapağı düşüklüğü veya katarakt gibi gözde organik bir engelin olması, göz tembelliği geliştirme riskini artırır.

Göz tembelliğini önlemenin en iyi yolu, çocukların düzenli göz muayenelerine gitmelerini sağlamaktır. Bu sayede bir problem varsa erken teşhis edilebilir ve uygun tedaviye başlanabilir.

Göz Tembelliği Nasıl Anlaşılır?

Göz tembelliği (ambliyopi) genellikle çocukluk çağında ortaya çıkar ve çoğunlukla göz doktorları tarafından yapılan düzenli göz muayeneleri sırasında saptanır. Göz tembelliği olan çocuklar çoğunlukla durumun farkında olmayabilirler çünkü genellikle bir göz normal görürken, diğer gözdeki görüş problemi fark edilemez.

Ancak, ebeveynlerin ve bakıcıların göz tembelliğini anlamalarına yardımcı olabilecek belirli belirtiler vardır:

1. Şaşılık: Bir çocuğun gözleri düzgün hizalanmıyorsa, bu göz tembelliği belirtisi olabilir.

2. Gözleri kısıp bakma: Çocuk, bir nesneye odaklanmak için bir veya her iki gözünü kapatma eğiliminde mi?

3. Başını çevirme: Çocuk, bir şeylere bakarken ya da televizyon izlerken başını döndürmek zorunda mı?

Bunlar gibi belirtiler, çocukta bir görüş problemi olduğunu gösterir ve daha ayrıntılı bir muayene gerektirebilir. Göz doktoru, çeşitli testler yaparak çocuğun göz tembelliği olup olmadığını belirleyebilir. Bu testler genellikle çocuğun görme keskinliğini ölçme ve her iki gözün düzgün bir şekilde birlikte çalışıp çalışmadığını kontrol etme gibi testleri içerir.

Göz Tembelliği Türleri Nelerdir?

Göz tembelliği, bilimsel adıyla ambliyopi, beynin iki gözün de görüntüyü eşit şekilde işlememesi durumunda oluşan bir göz bozukluğudur. Göz tembelliği üç ana tipe ayrılır:

1. Gelişimsel veya Strabizmik Ambliyopi: Strabismus, bir gözün diğerine göre farklı bir yöne bakması durumunda ortaya çıkar. Bu tür bir göz tembelliği, beynin çift görüntüyü önlemek için strabismus olan gözü “kapattığı” durumlarda gelişir. Bu tür en sık rastlanan göz tembelliği türüdür.

2. Refraktif Ambliyopi: Bu tür göz tembelliği, bir gözün diğerine göre daha yüksek bir derecesi olması durumunda ortaya çıkar. Bu durumda, beyin daha net görünen gözün görüntüsünü tercih eder ve diğerini “kapatabilir”.

3. Deprivasyon Ambliyopi: Bu, gözün görüşünü engelleyen bir rahatsızlık veya engel nedeniyle gelişir. Bu durum, katarakt gibi durumlarla ya da göz kapağı düşüklüğü ile ortaya çıkabilir. Bu tür göz tembelliği genellikle en ciddi olanıdır ve erken teşhis ve tedavi edilmezse kalıcı görme kaybına yol açabilir.

Her tür göz tembelliği, göz doktoru tarafından yapılan kapsamlı bir göz muayenesi ile teşhis edilebilir ve uygun bir tedavi stratejisi belirlenebilir. Unutmayın, ne yazık ki yetişkinlerde göz tembelliği tedavisi çok daha zordur, bu yüzden çocukluk döneminde erken teşhis önemlidir.

Göz Tembelliği Tedavi Yöntemleri Nelerdir?

Göz tembelliği tedavisi genellikle çocuğun yaşına ve durumunun ciddiyetine bağlıdır. Tedavi seçenekleri genellikle şunları içerir:

1. Gözlük veya Kontakt Lensler: Çocukta refraktif ambliyopi varsa, gözlük veya kontakt lensler genellikle yardımcı olabilir. Bunlar, gözdeki düzeltilemez görme bozukluğunu düzeltir ve görme keskinliğini artırır.

2. Göz Kapatma: Bu strateji, beynin her iki gözle de görme yeteneğini geliştirmek için tasarlanmıştır. Burada, daha güçlü olan ‘iyi’ göz kapatılır ve ‘tembel’ göz kullanılarak çalışmalar, okuma veya el-göz koordinasyonu gerektiren diğer aktiviteler yapılır. Bu, ‘tembel’ gözü daha etkin hale getirerek görmeyi geliştirir.

3. Göz Damlaları: Bazı durumlarda, ‘iyi’ gözdeki görüşü bulanıklaştırıcı bir damla kullanılır. Bu, ‘tembel’ gözün daha fazla kullanılmasını teşvik eder ve görmeyi geliştirir.

4. Cerrahi İşlem: Eğer çocuğun göz tembelliği şaşılık nedeniyle oluştuysa, cerrahi işlem gerekebilir. Bu işlem, göz kaslarını düzeltmeye yardımcı olabilir ve her iki gözün de normal bir şekilde hizalanmasını sağlar.

5. Bilgisayarlı Göz Egzersizleri: Bir dizi bilgisayar programı gözü eğitmek ve görmeyi geliştirmek için kullanılabilir.

Bu tedavi yöntemlerinin amacı, göz tembelliği olan gözü daha fazla kullanarak ve/veya düzeltici tedavilerle görüşü geliştirerek, beynin her iki gözün görüntülerini eşit olarak işlemesini sağlamaktır.

Göz Tembelli Ameliyatı

Göz tembelliği ameliyatı, genellikle göz tembelliği durumunun şaşılık nedeniyle oluşması durumunda önerilen bir tedavi seçeneğidir. Bu ameliyat, göz kaslarını yeniden hizalamak ve düzeltmek amacıyla yapılır, böylece her iki göz aynı yöne bakabilir ve beyin her iki gözden gelen görüntülerle düzgün bir şekilde işleyebilir.

Ameliyat, genellikle genel anestezi altında yapılır ve genellikle ameliyathanede 1-2 saat süren bir işlem olan strabismus cerrahisi adı verilen bir prosedürdür. Bu işlemde, şaşı olan gözün kasları gevşetilir veya sıkılaştırılır, böylece gözün düzgün bir şekilde hizalanması ve işlev görülmesi sağlanır.

Unutulmamalıdır ki, ameliyat genellikle diğer tedavi seçeneklerinin etkisiz olduğu durumlarda son çare olarak kullanılır ve genellikle kas dengesizliğini düzeltmek için gereklidir. İşlem genellikle güvenlidir, ancak her cerrahi işlemde olduğu gibi belirli riskler vardır.

Son olarak, göz tembelliği ameliyatı, sadece göz kaslarını düzeltmeye yönelik olduğu için, tembelliği düzelteceği anlamına gelmez. Ameliyat sonrasında genellikle gözlük kullanımı, göz damlaları veya göz bantlama gibi tedavilere devam etmek gereklidir. Bu, beynin her iki gözün görüntülerini eşit olarak işlemeyi öğrenebilmesi için gereklidir.

Göz Tembelliği için Doktorlar Tarafından Önerilen Egzersizler Nelerdir?

Göz tembelliği tedavisi için doktorlar genellikle bir dizi göz egzersizi önerebilirler. Bu egzersizler, tembel gözü çalıştırır ve görme yeteneğini geliştirmeye yardımcı olur. Gelin bu egzersizlere birlikte bir göz atalım:

1. Patching (Yamalama): Tembel olan olmayan göz kapatılır ve tembel olan gözün daha fazla çalışması teşvik edilir. Okuma, boyama gibi aktiviteler yapılırken ‘iyi’ gözün kapatılması daha etkilidir.

2. Yakınlıkta ve Uzaklıkta Oyunlar: Yamanlanmış altında, hedeflerin yakın ve uzak noktalara taşındığı aktiviteler gerçekleştirilebilir. Bu, tembel gözün derinlik algısı ve aralık takip yeteneklerini geliştirmeye yardımcı olur.

3. Bilgisayar ve Tablet Oyunları: Teknoloji tabanlı oyunlar, özellikle de görsel olarak zengin olanlar, tembel gözün daha çok çalışmasını sağlayabilir. Yukarıda bahsedildiği gibi, daha güçlü göz kapalı iken bu tür oyunları oynamak, daha zayıf olan göz için daha fazla talep oluşturacaktır.

4. Sıralı Görüntü Egzersizleri: Tembel gözün önceden belli bir sıraya göre belirli görsel hedeflere odaklanması istenebilir. Bu, göz kaslarını çalıştırır ve sayesinde daha zayıf olan gözün odaklanma yeteneği geliştirilir.

5. Otomatik Bulmacalar veya Okuma Egzersizleri: Yamanlanmış altında, bulmaca çözme veya okuma gibi gözlere yoğunlaşmayı gerektirecek aktiviteler tembel gözün çalışmalarına yardımcı olabilir. Bu aynı zamanda odaklanma yeteneğini de geliştirir.

Her egzersizle, tembel gözü çalıştırmak ve iyileştirmek önemlidir. Ancak, tüm bu egzersizler profesyonel bir sağlık çalışanının gözetimi ve rehberliği altında gerçekleştirilmelidir. Göz egzersizleri, bir göz doktoru veya optometrist tarafından kişiye özel olarak düzenlenen bir tedavi planının parçası olmalıdır.

Göz Tembelliği için Hangi Bölüme Gidilir?

Göz tembelliği ya da bilimsel adıyla ambliyopi durumlarında genellikle bir göz doktoruna başvurulur. Bu, genellikle bir göz hastalıkları uzmanı veya daha spesifik olarak bir çocuk göz hastalıkları ve şaşılık uzmanı olabilir. Çocuk göz sağlığı konusunda uzmanlaşmış bu doktorlar, genellikle pediatrik oftalmolog olarak bilinirler ve çoğunlukla göz tembelliği gibi erken çocukluk döneminde başlayan göz rahatsızlıkları konusunda özel eğitim almışlardır. Çocukların ve gençlerin özel ihtiyaçlarını anlama konusunda genellikle daha fazla deneyime sahiptirler.

Bunun yanı sıra, optometristler de göz tembelliği tanısı koyabilir ve tedavi edebilirler. Ancak, genellikle daha ileri tedavi yöntemleri gerektiren durumlarda bir oftalmologa yönlendirirler. Her iki durumda da, erken teşhis ve tedavinin göz tembelliği için en etkili olduğu unutulmamalıdır.

 

Op.Dr.Mustafa EREN
11 Mayıs 1983 tarihinde Kayseri’de doğdum . İlkokul ve ortaokul öğrenimini Kayseri’de tamamladım. Lise eğitimime Bursa Işıklar Askeri Lisesinde devam ettim. Üniversite eğitimimi Ankara Gülhane Askeri Tıp Akademisinden aldım. Tıp doktoru ünvanı kazandıktan sonra Türkiye Uzmanlık Sınavında Türkiye derecesi yaparak GÖZ UZMANLIĞI’nı kazandım. Ankara GATA Göz Hastalıkları Ana Bilim Dalında 4 yıl göz uzmanlığı eğitimi aldım. 2014 yılında göz uzmanlığı eğitimini başarıyla tamamlayarak GÖZ HASTALIKLARI CERRAHİSİ VE UZMANI oldum. 2014-2016 yılları arasında Aksaz Asker Hastanesinde 2016-2021 yılları arasında Marmaris Devlet Hastanesinde Göz Hastalıkları Uzmanı olarak çalıştım. 2021 Eylül ayından itibaren Marmaris’de kendi özel kliniğimde görevime devam etmekteyim. İngilizce bilmekte ve de göz hastalıkları konusunda birçok poster, makale ve bilimsel yayınım mevcuttur.